Rower, jaki jest, ka?dy widzi, lecz o tym, ?e mo?na go wykorzystywa? nie tylko w celu do dojazdów do pracy b?d? na zakupy, ale te? do poznawania ojczystego kraju – niestety ju? nie wszyscy wiedz?. W naszym kraju jest armia cyklistów, kilkana?cie tysi?cy z nich nale?y do Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego i u?ywa jedno?ladu do celów rekreacyjnych i poznawczych.

W?a?nie z my?l? o nich (i o nas, turystach kolarzach tak?e, a mo?e przede wszystkim) PTTK wprowadzi?o w ?ycie ca?y system odznak, maj?cy zach?ci? do systematycznych woja?y. Dla mi?o?ników architektury i militariów wprowadzono w ?ycie odznak? „Szlakami zamków w Polsce”, dla uwielbiaj?cych jazd? w kó?ko – odznaki rajdów ma?ego i du?ego dooko?a Polski, a dla wszystkich – KOT. Polscy rowerzy?ci w 55-leciu istnienia Komisji Turystyki Kolarskiej ZG PTTK zdobyli bodaj sto tysi?cy odznak; my w naszym krótkim zestawieniu zajmiemy si? statystyk? ostatnich dziesi?ciu lat, a badaniom poddamy tylko najwy?sze stopnie KOT-ów, „Zamków” i im pokrewnych.

W latach 1997-2006 centralny referat weryfikacyjny KTKol. ZG PTTK przyzna? 725 odznak, z tego 271 du?ych z?otych KOT i 122 KOT za Wytrwa?o??. Przypomnijmy tu od razu, ?e dla zdobycia du?ej z?otej odznaki kolarskiej, przy za?o?eniu, ?e b?dziemy je?dzi? tylko w soboty i niedziele, potrzeba 4 lat; nasze wyjazdy b?d? si? musia?y jednak odbywa? coraz to w innym regionie kraju, bo regulamin odznaki wymaga poznania 7 parków narodowych i 40 najwa?niejszych dla naszej historii i kultury obiektów krajoznawczych, np. Wawel, ?azienki, zamek w Brzegu, Jasna Góra, wroc?awski ratusz, warszawska, toru?ska i gda?ska Starówka.

W omawianym okresie nadano te? 117 srebrnych i z?otych odznak „Szlakami zamków”, nadto 75 odznak ma?ego i 86 du?ego rajdu kolarskiego dooko?a Polski (w tym drugim przypadku nale?y objecha? Polsk? wzd?u? granic po ?ci?le wytyczonej regulaminem trasie).

Nasza statystyka uwzgl?dnia tak?e odznak? permanentnego rajdu kolarskiego Szlakiem wielkiej wojny 1409-1411. O ile jednak w odniesieniu do wcze?niej omówionych odznak tabela ujmuje wszystkich ich zdobywców (a wi?c tak?e tych, którzy swe ksi??eczki przed?o?yli w referatach filialnych CRW), to tu nale?y poczyni? uwag?, i? zestawienie nie jest pe?ne. W my?l regulaminu odznaki Szlak wielkiej wojny uprawnionymi do jej weryfikacji s? wszystkie regionalne komisje turystyki kolarskiej PTTK, ale nie maj? one obowi?zku przekazywania do centralnego referatu weryfikacyjnego wykazu osób, którym nadano t? odznak?. Do tabeli trafi?y wi?c informacje jedynie o ilo?ci odznak zweryfikowanych przez CRW (który w zasadzie prowadzi weryfikacj? dla turystów z rejonów, w których nie dzia?aj? referaty regionalne oraz dla tych, którzy pragn? zweryfikowa? odznak? na zlocie centralnym).

Tabel? wzbogacili?my o informacje zwi?zane z imprezami centralnymi przypominaj?c lokalizacj? miejsc dorocznych spotka? uczestników ogólnopolskich zlotów przodowników turystyki kolarskiej i centralnych zlotów turystów kolarzy PTTK; przytoczyli?my te? dane mówi?ce o liczbie uczestników na poszczególnych zlotach. Liczebno?? uczestników na zlotach przodownickich powoli, acz systematycznie wzrasta i od kilku lat utrzymuje si? na poziomie zbli?onym do 350 osób. Nieco odmienna jest sytuacja ze zlotami centralnymi; tutaj obserwujemy pewien spadek popularno?ci. Poniewa? CZTK odbywa?y si? w wakacje, z regu?y przybywa?o na nie prawie dwukrotnie wi?cej turystów ni? na majowe (czerwcowe), odbywaj?ce si? w ci?gu roku szkolnego i akademickiego zloty p.t.kol. Szczególnie licznie przybywa?y na zloty centralne szkolne i studenckie obozy w?drowne. Obecny trend jest odmienny; na obydwu zlotach dominuj? tury?ci w sile wieku.

Przeci?tnie w roku zdobywane s? 72 odznaki kolarskie najwy?szej rangi. Nale?y zauwa?y?, ?e po regresie lat 1998-1999 aktywno?? rowerzystów systematycznie wzrasta, z roku na rok coraz liczniejsza grupa turystów si?ga po najwy?sze trofea w turystyce kolarskiej. To cieszy.

W zaprezentowanej statystyce odznak przyznawanych przez centralny referat weryfikacyjny KTKol. ZG PTTK dominuj? du?e z?ote Kolarskie Odznaki Turystyczne, a to powinno by? zrozumia?e dla wszystkich orientuj?cych si? w zasadach ich zdobywania. Po prostu ka?dy, kto je?dzi po kraju i zwiedza np. zamki dla uzyskania kolejnego stopnia odznaki Szlakami zamków w Polsce, równocze?nie gromadzi punkty na KOT. Po wtóre KOT jest odznak? wyj?ciow?, z tradycjami si?gaj?cymi dziesi?tków lat, zdobywan? tak?e i przez tych, którzy nie zdobywaj? innych odznak turystyki rowerowej.

Prawd? mówi?c, w systemie odznak PTTK nie chodzi o statystyki, lecz o sk?onienie Polaków do wyruszenia w plener, do aktywnego wypoczynku, do poznawania pi?kna ojczystego kraju. I o tym w roku 2007, roku jubileuszu 55-lecia KTKol. ZG PTTK powinni?my pami?ta?.

Gwoli kompletno?ci danych przypomnijmy, i? w ogóle w okresie funkcjonowania regulaminów odznak do ko?ca 2006 roku du?y z?oty KOT zdoby?o 706 osób, KOT z/w 271, odznak? Szlakami zamków w stopniu srebrnym 251, a z?otym 83 turystów, natomiast ma?y rajd kolarski DP uko?czy?o 500, du?y – 394 rowerzystów, a Szlak WW – 305. Wszystkim serdecznie gratulujemy wytrwa?o?ci.

Marian KOT-Kotarski