Ch?odna, ale bezdeszczowa pogoda pomog?a niew?tpliwie organizatorom i uczestnikom rajdu, którzy zg?osili si? na miejsce zbiórki na ?orskim Rynku.
Celem rajdu by?o dotarcie na rowerach do wybranych ?orskich miejsc pami?ci narodowej, przy których nie byli?my jeszcze na poprzednich rajdach i uczczenie pami?ci osób, które przyczyni?y si? do odzyskania niepodleg?o?ci.

Najpierw zatrzymali?my si? przed tablic? pami?tkow? hitlerowskiego obozu POLENLAGER 95. W latach 1942-1945 w barakach, w których w okresie mi?dzywojennym stacjonowa?a jednostka polskiej artylerii, przy ówczesnej ulicy Nerlicha, a dzisiejszej ul. M?czenników O?wi?cimskich, mie?ci? si? obóz dla Polaków wysiedlonych z powiatów bielskiego, ?ywieckiego, wadowickiego i Zag??bia D?browskiego. Oprócz ca?ych rodzin w obozie przebywa?y równie? w roku 1944 samotne dzieci, które przekazano pó?niej do obozu w Potulicach. Na tablicy widnieje napis: „Miejsce upami?tnienia obozu hitlerowskiego dla wysiedlonych Polaków POLENLAGER 95, zlokalizowanego na tym terenie w latach 1942-45. Spo?ecze?stwo miasta ?ory. 1983 r.”

Nast?pnie przejechali?my na cmentarz parafialny przy ul. Smutnej, gdzie znajduje si? zbiorowa mogi?a wi??niów o?wi?cimskich, w której spoczywaj? zw?oki 23 wi??niów obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, którzy w dniach 19-20.01.1945 r. p?dzeni byli w tzw. „marszu ?mierci” przez ?ory do Wodzis?awia ?l., sk?d dalej na zachód wiezieni byli poci?gami. Z uwagi na zbli?aj?cy si? front obóz ten zosta? ewakuowany. Jak ustalono w czasie ekshumacji zw?ok w grudniu 1945 roku osoby te zgin??y od strza?u w g?ow?, w?ród zamordowanych by?o 17 kobiet i 6 m??czyzn. W mogile spoczywaj?: Truda Asher – wi??niarka narodowo?ci ?ydowskiej z Holandii, dwie S?owaczki i jeden W?gier tak?e narodowo?ci ?ydowskiej, dwie wi??niarki z W?gier i wi??niowie z Ciechanowa i Pawiaka oraz 14 cia? niezidentyfikowanych. Na tablicy nagrobnej widnieje napis: „Tu spoczywa 23 wi??niów o?wi?cimskich zamordowanych w ?orach podczas ewakuacyjnego MARSZU ?MIERCI w styczniu 1945 roku. Pami?tamy. Stycze? 1993 r. Mieszka?cy ?or.”

Meta rajdu zlokalizowana by?a tradycyjnie na strzelnicy D?bina, gdzie Kurkowe Bractwo Strzeleckie prowadzi?o otwarte zawody strzeleckie z okazji ?wi?ta Niepodleg?o?ci. Na mecie organizatorzy rajdu pocz?stowali uczestników kie?bas? na ognisko, chlebem ze smalcem i ciastem.

W rajdzie wzi??y udzia? 42 osoby reprezentuj?ce ogniwa PTTK: SOKÓ? Radlin, RAM?A Czerwionka-Leszczyny, SOKÓ? ?ory, Oddzia? Racibórz, oczywi?cie WANDRUS ?ory oraz niezrzeszeni mieszka?cy Rybnika i ?or. Komandorem rajdu by?a Stefania Zaj?c.

Tekst: Stefan Mehlich
Foto: Ryszard Skonieczny