Pi?kna s?oneczna pogoda by?a niew?tpliwym sojusznikiem organizatorów i uczestników rajdu, którzy zg?osili si? na miejsce zbiórki na ?orskim Rynku. Celem rajdu by?o dotarcie na rowerach do niektórych ?orskich miejsc pami?ci narodowej i uczczenie pami?ci osób, które przyczyni?y si? do odzyskania niepodleg?o?ci.

Na starym katolickim cmentarzu przy ul. ks. Klimka – obok ko?cio?a farnego ?w. Filipa i Jakuba – za?o?onym w 1824 r. zatrzymali?my si? przy Mogile Powsta?ców ?l?skich, gdzie spoczywaj? czterej szeregowi ?o?nierze 13 ?orskiego Pu?ku Powsta?czego, który walczy? w III powstaniu ?l?skim, najpierw opanowuj?c ?ory, potem uczestnicz?c w walkach o Paruszowiec i Rybnik. M?odzi mieszka?cy ?or: Buchta Rudolf – lat 19, Kumor Franciszek – lat 22, Pa?dzior Piotr – lat 23 i Teszner Jan – lat 22, zgin?li na prze?omie maja i czerwca 1921 r. w walkach na odcinku Bierawa – Stare Ko?le.

Naprzeciwko tego cmentarza znajduje si? tablica pami?tkowa upami?tniaj?ca zako?czenie II wojny ?wiatowej. Ods?oni?to j? w roku 2005 w miejscu, gdzie przez kilka lat znajdowa?a si? zbiorowa mogi?a 256 ?o?nierzy radzieckich i czechos?owackich, którzy zgin?li w zaci?tych walkach o wyzwolenie miasta, które zosta?o w oko?o 60% zniszczone. Na pocz?tku lat 50. XX w. ekshumowano ich cia?a i przeniesiono na cmentarz wojskowy do Pszczyny.

Nast?pnym miejscem na trasie naszego rajdu by? pomnik po?wi?cony policjantom i oficerom Wojska Polskiego z ?or, zamordowanym przez radzieckie NKWD w 1940 r. Na tablicy pomnika widniej? nazwiska 9 policjantów i 4 oficerów WP, a w?ród nich nazwisko kpt. rez. Sobika Nikodema – dowódcy batalionu 13 ?orskiego Pu?ku Powsta?czego, w którym walczyli i oddali ?ycie m?odzi szeregowcy spoczywaj?cy w powsta?czej mogile. Kpt. Sobik Nikodem – w 1939 organizator Ochotniczych Oddzia?ów Powsta?czych na terenie powiatu rybnickiego, uczestnik wojny obronnej 1939 r., aresztowany przez Rosjan we Lwowie- zosta? zamordowany w Charkowie przez NKWD.

Na cmentarzu komunalnym przy ul. Rybnickiej znajduj? si? trzy mogi?y, w których pochowani s? nieznani ?o?nierze z II wojny ?wiatowej – tam równie? zapalili?my znicze.

Meta rajdu zlokalizowana by?a tradycyjnie na strzelnicy D?bina, gdzie Kurkowe Bractwo Strzeleckie prowadzi?o otwarte zawody strzeleckie z okazji ?wi?ta Niepodleg?o?ci, w których wzi?li udzia? wszyscy ch?tni rajdowicze. I to z sukcesem: Gabriela Machocka z ?orskiego WANDRUSA wystrzela?a 2 miejsce w?ród kobiet. Na mecie organizatorzy rajdu pocz?stowali uczestników kie?bas? na ognisko, chlebem ze smalcem i ciastem, udzielili równie? odpowiedzi na pytania zadane przez redaktora Kuriera ?orskiego TV.

W rajdzie wzi??o udzia? 46 osób reprezentuj?cych ogniwa PTTK: SOKÓ? Radlin, HUZY Gliwice, RAM?A Czerwionka-Leszczyny, SOKÓ? ?ory, Oddzia? Racibórz, oczywi?cie WANDRUS ?ory oraz niezrzeszeni mieszka?cy Rybnika, Toszka i ?or. Komandorem rajdu by?a Stefa Zaj?c, która zainicjowa?a przed dwoma laty organizacj? rajdów w ?wi?to Niepodleg?o?ci.

Tekst: Stefan Mehlich
Foto: archiwum WANDRUSA